Her Bencil İnsan Narsist midir? İlişkilerde Narsisizmi Anlamak
Son yıllarda narsisizm kavramını çok daha sık duyuyoruz. Sosyal medyada, ilişkilerde yaşanan sorunlarda, hatta sıradan tartışmalarda bile birine kolayca “narsist” denilebiliyor. Peki, gerçekten narsisizmden mi söz ediyoruz, yoksa bizi inciten her davranışı bu kavramla açıklamaya mı çalışıyoruz?
Bir insanın sizi anlamaması, her zaman narsist olduğu anlamına gelmez. Ancak bazı ilişkilerde yaşananlar, kişinin kendisini sürekli sorgulamasına, duygularından şüphe etmesine ve zamanla kendi ihtiyaçlarını geri plana atmasına neden olabilir. Bu noktada önemli olan, karşımızdaki kişiye bir etiket koymaktan çok, ilişkinin bizde nasıl bir etki yarattığını anlayabilmektir.
Narsisizm yalnızca kendini sevmek midir?
Narsisizm, günlük dilde çoğunlukla kendini beğenmişlik ve bencillikle ilişkilendirilir. Oysa psikolojik açıdan konu bundan daha karmaşıktır. Kişinin kendisini nasıl algıladığı, özdeğerini nasıl koruduğu, eleştirilere nasıl tepki verdiği ve başkalarının duygularına ne ölçüde alan açabildiği bu çerçevede değerlendirilir.
Kendine güvenmek, takdir edilmek istemek veya zaman zaman kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmek tek başına narsisizm göstergesi değildir. Narsisistik özellikler farklı kişilerde farklı düzeylerde görülebilir. Narsisistik kişilik bozukluğu ise ancak kapsamlı bir klinik değerlendirmeyle ele alınabilecek bir durumdur.
Bir ilişkide kendinizden şüphe etmeye başladıysanız…
Bazı ilişkilerde kişi, yaşadığı sorunları çözmeye çalışırken zamanla kendi algısını sorgulamaya başlayabilir.
Bir tartışmada incindiğinizi söylediğinizde konu sürekli sizin hassasiyetinize getiriliyor olabilir. Karşı tarafın davranışını konuşmak isterken kendinizi onu kırdığınız için özür dilerken bulabilirsiniz. İhtiyaçlarınızı dile getirmek bencillikmiş gibi hissettirebilir. Bazen de ilişkinin iyi olduğu dönemleri hatırlayıp yaşadığınız sorunların o kadar da önemli olmadığını düşünürsünüz.
Bu örüntüler, kişinin ilişkide kendisini nasıl hissettiğini anlamak açısından önemlidir. Ancak bu davranışların hiçbiri tek başına narsisistik kişilik bozukluğunu kanıtlamaz. Benzer durumlar farklı ilişki dinamiklerinde ve başka psikolojik güçlüklerde de ortaya çıkabilir.
Burada sorulması gereken soru yalnızca “Karşımdaki kişi narsist mi?” değildir. “Bu ilişkide kendimi ifade edebiliyor muyum, sınırlarım dikkate alınıyor mu ve sorun yaşadığımızda sorumluluk paylaşılabiliyor mu?” soruları da en az bunun kadar önemlidir.
Peki, böyle bir ilişkide ne yapılabilir?
İlk adım, yaşadıklarınızı sürekli karşı tarafın davranışlarını çözümlemeye çalışarak anlamlandırmak yerine kendi ihtiyaçlarınızı da fark etmektir. Sizi rahatsız eden durumları somutlaştırmak, sınırlarınızı belirlemek ve bu sınırların nasıl karşılandığını gözlemlemek yardımcı olabilir.
Bir ilişkide her anlaşmazlığın çözülmesi mümkün olmayabilir. Ancak sağlıklı ilişkilerde tarafların birbirini dinleyebilmesi, gerektiğinde hatasını kabul edebilmesi ve karşılıklı değişime açık olması önemlidir.
Eğer bir ilişki kendinizi sürekli suçlu, yetersiz veya değersiz hissetmenize neden oluyorsa bu deneyimin üzerinizdeki etkilerini bir ruh sağlığı uzmanıyla değerlendirmek faydalı olabilir.
Unutulmaması gereken bir nokta var: Bir ilişkiyi anlamak için karşımızdaki kişiye mutlaka bir tanı koymamız gerekmez. Bazen asıl önemli olan, o ilişkide neler yaşadığımızı, neleri kabul etmek zorunda hissettiğimizi ve kendimizden ne kadar uzaklaştığımızı fark etmektir.
